Μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού

Μελωδίες και στίχοι που ουδέποτε καταγράφηκαν ή ηχογραφήθηκαν με όσα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα γνωρίζουμε σήμερα. Μελωδίες και στίχοι που ακόμη και σήμερα τραγουδιούνται από μικρούς και μεγάλους σε λογιών λογιών περιστάσεις ακόμα και σε μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού. Από τα χαρούμενα τραγούδια γάμου έως τα θλιβερά μοιρολόγια. Μελωδίες και στίχοι που από στόμα σε στόμα πέρασαν από το χθες στο σήμερα. Όλα αυτά είναι το παραδοσιακό τραγούδι.

Από τα τραγούδια χαράς, τραγούδια λύπης, τραγούδια ζωής μέχρι τα μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού.

Τραγούδια με την ίδια ιστορία, με το ίδιο θέμα, που διαφοροποιούνται από περιοχή σε περιοχή. Πάντα ανάλογα με τις συνήθειες των διαφόρων φυλετικών ομάδων που συνθέτουν το ενδιαφέρον πολιτισμικό μωσαϊκό της ελληνικής παράδοσης.

Τραγούδια της υπαίθρου εμπνευσμένα από τον βοσκό, τον παπά του χωριού, τον δάσκαλο, τον αδερφό που ζει στην ξενιτιά, την μάνα που έχασε τον γιο. Τραγούδια που τόσα χρόνια μετά, αποτελούν την κοινή πνευματική μας κληρονομιά.

Τραγούδια των οποίων οι δημιουργοί ήταν οι πρώτοι που γέλασαν με μια χαρά, οι πρώτοι που έκλαψαν με μια λύπη. Δημιουργοί φαντάσματα στο χρόνο, πρωτοτραγουδιστές και πρωταγωνιστές ιστοριών αγάπης, έρωτα, πολέμου και ξενιτιάς.

Αυθεντικότητα, συναίσθημα και παράδοση συναντιούνται σε διάφορα μουσικά όργανα. Με τον βαθύ και καθαρό ήχο του κλαρίνου, του ζουρνά, του βιολιού και άλλων παραδοσιακών μουσικών οργάνων, συνθέτοντας στίχους και μελωδία. Συνθέτοντας το παραδοσιακό τραγούδι, ντυμένο με ηχοχρώματα από κάθε μεριά της Ελλάδας.

Τι είναι το παραδοσιακό τραγούδι

Με τον όρο παραδοσιακό τραγούδι εννοείται το τραγούδι που ο δημιουργός του είναι άγνωστος. Διαμορφώθηκε με τη συμβολή διαφορετικών ανθρώπων και με το πέρασμα του χρόνου διασώθηκε μέσα από την παράδοση μέχρι τις ημέρες μας.

Τότε που κάποιος ποιητής ή μουσικός δημιουργούσε ένα τραγούδι αυτό μεταδιδόταν από στόμα σε στόμα. Με αυτό τον τρόπο έγιναν μετατροπές, τροποποιήσεις στη μελωδία, στο στίχο με αποτέλεσμα το τραγούδι να είναι τελικά προϊόν δημιουργίας ενός ολόκληρου λαού. Αυτό συνεχίστηκε μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Σε αυτή την εποχή που σύμφωνα με τους μελετητές αποτελεί ορόσημο για τον κύκλο του (αυθεντικού) δημοτικού τραγουδιού.

Ο βασικός πυρήνας των δημοτικών τραγουδιών περιλαμβάνει στοιχεία κυρίως μη αφηγηματικά. Σε αυτά κυριαρχεί το συναίσθημα και οι άμεσες αναφορές στην καθη­μερινή ζωή του λαού που τα δημιουργεί και τα χρησιμοποιεί.

Κατηγορίες και στοιχεία παραδοσιακών τραγουδιών

Τα παραδοσιακά τραγούδια χωρίζονται ανάλογα με το περιεχόμενο του κειμένου τους σε κάποιες κατηγορίες. Τα κάλαντα, τα νανουρίσματα, της ξενιτιάς, τις παραλογές, τα αποκριάτικα και πολλά άλλα. Μερικά τραγούδια έχουν τις ρίζες τους στο Βυζάντιο ή ακόμα και από τα αρχαία χρόνια ενώ άλλα, όπως τα κάλαντα, από την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Φυσικά τραγούδια έχουμε και από το 19ο αιώνα, όπως τα ριζίτικα που αναφέρονται στη γερμανική κατοχή.

Τα δημοτικά παραδοσιακά τραγούδια με τα επιμέρους στοιχεία τους (ποίηση, μουσική, χορός) είναι η λαϊκή καταγραφή του κύκλου της ζωής: από τη γέννηση ως την ταφή. Τραγουδιόνταν σε κοινωνικές εκδηλώσεις, όπως αρραβώνες, γάμους, βαφτίσεις, γιορτές, πανηγύρια. Γράφτηκαν σε ορισμένη εποχή, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες.

Ως προς τον τρόπο εκτέλεσης και μελωδικής σύστασης τα δημοτικά τραγούδια είναι μονοφωνικά. Έχουν ως βάση μια μελωδία και τραγουδιούνται από έναν ή ομάδες τραγουδιστών και οργανοπαιχτών. Εξαίρεση αποτελεί η πολυφωνία σε ορισμένα τραγούδια της Ηπείρου, που καλλιεργεί την εντύπωση χορωδιακού τραγουδιού.

Δημοτική ποίηση έχουν αναπτύξει σχεδόν όλοι οι λαοί. Στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο των Βαλκανίων η δημοτική ποίηση είναι ιδιαίτερα έντονη. Κυρίως λόγω των πολλών ιστορικών εξελίξεων που συνέβησαν από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η δημοτική του ποίηση συνδέεται με τις όψεις της κοινωνικής δραστηριότητας κάθε εποχής. Ιδιαίτερα στην περίπτωση των επικών Κλέφτικων, με την πρακτική της κοινω­νικής αντί­δρασης, ατομικής ή συλλογικής, στον εκάστοτε εξουσιαστικό φορέα.

Δημοτικό τραγούδι και παραδόσεις

Ως παράδοση ή θρύλος αναφέρεται η μυθική (προφορική) αφήγηση, άμεσα συνδεδεμένη με δεδομένο τόπο, χρόνο και πρόσωπα. Οι φανταστικές επινοήσεις αλληλο­συμπλέκονται με ιστορικά ή πρωτοϊστορικά στοιχεία της προφορικής παράδοσης και το ακροατήριο τις αποδέχεται συνήθως ως αληθινές. Το αποτέλεσμα της συνδυαστικής εκφοράς του λόγου είναι η συναισθηματική φόρτιση όχι μόνο του υποκειμένου που δρα αλλά και του ακροατηρίου.
Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται ο υποβλητικός χαρακτήρας της αφήγησης και η πίστη στο περιεχόμενό της. Οι αναφορές σε ορισμένο τόπο, χρόνο και πρόσωπο αποτελούν το ρεαλιστικό χαρακτήρα της παράδοσης. Ο γεωγραφικός χώρος, οι περιγραφές από την καθημερινότητα της κοινοτικής ζωής ή χρηστικά αντικείμενα. Μερικά από αυτά είναι η βρύση, ο βράχος, το γεφύρι, η στάμνα, το μαντήλι, κ.ά «αποδεικνύουν» την εγκυρότητα του συμβάντος που περιγράφεται. Στα παραδοσιακά δημοτικά τραγούδια διακρίνουμε στοιχεία που σχετίζονται με την κοινωνική, θρησκευτική και υλική ζωή των Ελλήνων.
«Πλην της αρχαίας απλότητας και λιτότητας, παρατηρούμεν και ακραφνές νεωτερικόν πάθος και σθένος ακαταδάμαστον εις τα δημοτικά τραγούδια. Εκεί όπου η γλώσσα είναι έμπνεως ορμής προς απόσεισιν του ξενικού ζυγού και αδιαλλάκτου μίσους προς τους απίστους μουσουλμάνους. Τα κλέφτικα τραγούδια νομίζεις πως είναι χείμαρροι αφρισμένοι, εκρέοντες όχι από ανθρώπινα χείλη, αλλ΄από τους βράχους της Οίτης και του Ολύμπου». Mendelssohn Bartholdy

Μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού στην Παιδεία Παράδοσης

Στην Παιδεία Παράδοσης θα έχεις την ευκαιρία να παρακολουθήσεις μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού με τρόπο βιωματικό και ταιριαστό σε κάθε περίσταση και κάθε γιορτή. Δεν θα μάθεις μόνο τις ιστορίες για τα δημοτικά τραγούδια, αλλά και το πώς να τα τραγουδάς, πώς να τα στολίζεις με γυρίσματα.

Οι βασικοί στόχοι στα μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού είναι η εκμάθηση και η σπουδή του. Προσεγγίζοντάς το με συστηματικότητα ανά περιοχή και ανιχνεύοντας τον διαφορετικό τρόπο λειτουργίας του σε κάθε τόπο. Επιπρόσθετα υπάρχει και ο «άλλος τρόπος» του παραδοσιακού ανθρώπου να τραγουδά. Ενημερώσου τώρα στα γραφεία του συλλόγου μας για μαθήματα παραδοσιακού τραγουδιού. Μη χάσεις την ευκαιρία να ταξιδέψεις μαζί μας σε αυτό το όμορφο ταξίδι στην παράδοση…